Erg goed, in erfgoed
Home > Opleidingen > PASTA (Postacademisch Scholingstraject Archeologie)

PASTA (Postacademisch Scholingstraject Archeologie)

Op initiatief van de Stichting Infrastructuur Kwaliteitsborging Bodembeheer (SIKB) is een consortium gevormd onder de naam PASTA. Vriens Archeo Flex (penvoerder) en het Amsterdams Archeologisch Centrum van de UvA zijn hiervan de uitvoerders. Voor een totaal overzicht en aanmeldingen verwijzen wij u naar de website van PASTA.
PASTA biedt een breed en gevarieerd aanbod, bestaande uit onderstaande modules:

Romeins aardewerk
Een van de meest omvangrijke vondstgroepen bij een opgraving is aardewerk. In de Romeinse tijd is al sprake van een consumptiemaatschappij waarbij voedsel en drank uit de hele wereld naar alle uithoeken van het Rijk vervoerd werd om daar geconsumeerd te worden; het verpakkingsmateriaal (aardewerk) werd hergebruikt en weggegooid. In de cursus Romeins aardewerk leert de cursist de verschillende soorten Romeins aardewerk kennen en gaat zelf aan de slag met het determineren ervan. De cursus Romeins aardewerk staat in het teken van de scherven: welke soorten zijn er, welke kenmerken kun je aan een scherf benoemen, wat is de goede literatuur bij het determineren. Afhankelijk van het niveau van de deelnemers kan er ook nog aandacht worden besteed aan het bewerken van een verzameling aardewerk uit een opgraving: hoe dateer ik (een verzameling) scherven, welke kenmerken moet ik vastleggen in een database, welke vraagstellingen kan ik middels aardewerk beantwoorden. 

Middeleeuws aardewerk
Deze cursus gaat in op de mogelijkheden van aardewerkstudies en geeft een overzicht van de soorten en vormen per tijdvak. Na een rondje langs de vergelijkingscollectie duiken we in de praktijk door te oefenen met de determinatie. Leren is vooral doen! Deelnemers kunnen ook aardewerkscherven meenemen waar ze zelf niet makkelijk uitkomen.

Bodemkunde en geologie voor archeologen
De kennis van archeologen, veldtechnici en beleidsmedewerkers van bodem, geomorfologie en stratigrafie is over het algemeen zeer beperkt, waardoor cruciale informatie in relatie tussen deze vakgebieden en de archeologie verloren gaat. Deze module beoogt de kennis interactief aan te leveren waardoor dit wordt voorkomen.

Verdiepingscursus bodemkunde en geologie
Interesse in een verdiepingscursus bodemkunde en geologie in uw regio? Deze cursus wordt op maat ontwikkeld. Eerder gingen u voor: o.a. de Gemeente Amersfoort, Erfgoed Brabant en het Rijksvastgoedbedrijf. 

Beschrijven bodemeigenschappen volgens NEN/ASB protocollen
Praktische cursus in het veld, in representatief gebied verschillen tussen siltigheid in zand en klei aantonen, eerst in uitleg, dan in zelfwerkzaamheid in de ochtend, uitlopend in een complete boor- of sectie beschrijving in de middag, die door de docent wordt nagekeken en besproken is inbegrepen.

Geomorfologie van het rivierengebied
Deze cursus laat u kennis opdoen van algemene Holocene rivierprocessen en -ontwikkeling, de resulterende afzettingen en hoe deze te herkennen in de opgravingsputten en profielwanden. Daarnaast wordt ingegaan op dateringstechnieken en -methoden. De 2-daagse cursus bestaat uit een theoretisch deel (beide ochtenden) gevolgd door een practicum (middagdeel). De opdrachten bestaan uit het toepassen van de opgedane kennis aan de hand van praktijkvoorbeelden.

Bouwhistorie voor archeologen (basis)
In binnenstedelijke opgravingen komt een archeoloog vooral muurwerk tegen. Aan de bouwwijze en eigenschappen van deze muren is de bouwgeschiedenis van de opgravingslocatie nauwkeurig te reconstrueren. Om deze geschiedenis aan de muren ‘af te lezen’ zijn bepaalde kennis en vaardigheden nodig. Hiermee kan de informatiewaarde van deze sporen beter worden benut. Deze cursus gaat dieper in op de het ‘lezen van muren’, de schaalniveaus waarop muurresten informatie kunnen geven, over de in het verleden gebruikte materialen en bouwmethoden en over de manier waarop een archeoloog muurwerk kan documenteren.  

Archeologie binnen uw gemeente
Deze cursus is gericht op de bevoegdheden en verplichtingen van gemeenten in de omgang met het bodemarchief voortvloeiend uit de Monumentenwet. De cursus heeft ten doel ambtenaren een algemeen beeld te verschaffen over wat archeologie is, wat gemeenten gezien de nieuwe wet moeten en wat mogen. Daarnaast wordt het instrumentarium en de processen behorende bij de gemeentelijke zorgplicht voor het archeologisch bodemarchief behandeld.

Verdiepingscurus archeologie en ruimtelijke ontwikkeling
Door deze cursus krijgen archeologen en andere betrokkenen uit de cultuurhistorische sector inzicht in de belangrijkste processen van de hedendaagse ruimtelijke ontwikkeling alsmede in de relevante wet- en regelgeving en de rol van de archeologie daarbinnen. Van de cursisten wordt verwacht dat zij reeds kennis en inzicht hebben in de juridische basisuitgangspunten op het gebied van de ruimtelijke ordening en bouwregelgeving.

Naar een integrale bescherming van natuurlijk en archeologisch erfgoed
Natuurbeheer en de zorg voor het archeologische resten in het landschap zijn veelal niet afgestemd op elkaar. Maatregelen voor behoud uit de ene sector staan soms haaks op de andere en omgekeerd. De scheiding van de sectoren gaat ver terug, de conceptuele kaders, de opleidingen en het werkveld vertonen weinig interactie. Toch is er veel te winnen bij de integratie van deze sectoren die verbonden worden door plaats. Deze cursus gaat in op de noodzaak tot integratie, met aandacht voor aanpak, voorbeelden en ambitie.

Erfgoedwet in de praktijk
Per 1 juli 2016 is de nieuwe Erfgoedwet in werking getreden. Deze wet gaat uiteindelijk, samen met de Omgevingswet die in 2021 in werking treedt, het fundament vormen onder de bescherming van het onroerende culturele erfgoed in Nederland. De voorgenomen Omgevingswet, waarin de wetten in het domein van de fysieke leefomgeving worden samengebracht, sluit één op één aan bij de benadering van de moderne monumentenzorg om de borging van het cultureel erfgoed in regelgeving omtrent de fysieke leefomgeving te integreren. 

Cursus BRL 
Op 1 juli 2016 is de Erfgoedwet in werking getreden. Hierin is o.a. opgenomen dat organisaties die gravende archeologische werkzaamheden willen verrichten, gecertificeerd moeten zijn conform de BRL SIKB 4000 Archeologie. Een van de belangrijkste onderdelen van deze BRL is de deskundigheid van individuele archeologische medewerkers (hierna: actoren). Aan deze actoren zijn dan ook eisen gesteld op het gebied van kennis en ervaring. Per type actor is vastgesteld wat deze moet kennen en kunnen. Voor alle type actoren geldt dat zij kennis moeten hebben van de BRL 4000. Aan het einde van deze cursusdag wordt een certificaat van deelname uitgereikt. Dit certificaat is voldoende voor registratie. Het tevens volgen van een toets is niet noodzakelijk. 

Framing the Anthropocene
Deze cursus is ontwikkeld op basis van een groot aantal bronnen via de site ‘An Anthropocene Primer' en verder de ervaring van cursusleider Sjoerd Kluiving (DOE21).
Het onderzoek naar het Antropoceen is de afgelopen tien jaar enorm toegenomen. Meer en meer gebieden hebben het Antropoceen als een legitiem studiegebied overgenomen. En met deze wijdverspreide belangstelling is er een stortvloed aan publicaties, kunstinstallaties, onderzoeksprojecten en media-aandacht gekomen. Zowel voor beginners als gevorderden kan een greep uit al het werk aan het Anthropoceen het gevoel geven dat ze water uit een brandslang drinken.

Deze cursus biedt belangstellenden een toegangspunt tot enkele van de grote concepten en debatten die de discussies over het Antropoceen domineren. Het is niet uitgebreid (dit is tenslotte ‘An Anthropocene Primer’, en niet ‘The Anthropcocene Primer’). Echter, na het voltooien van de vijf modules zul je het veel gemakkelijker vinden om met die stortvloed van informatie om te gaan. Als je nieuw werk tegenkomt op het Antropoceen, zul je het context kunnen geven. En termen en concepten die ooit onbekend en vreemd voelden, zullen dan betekenis hebben.

Engaging with the Public (E-learning)
Deze cursus bestaat uit acht thema's over archeologie en publiek in Europa en wordt via internet aangeboden. Daarom kan de cursus thuis in eigen tijd gedaan worden. Een docent ontmoet de cursist tweemaal en begeleidt deze verder via e-mail en telefoon al naar gelang de behoefte. De cursus is geheel engelstalig en kan individueel of per groep gevolgd worden. De cursus is ontwikkeld in het kader van het Leonardo da Vinci programma Lifelong learning in 2010-2012. Archeologen uit zes verschillende landen hebben de lesstof samengesteld.

Archaeological heritage management in Europe (E-learning)
Deze cursus bestaat uit 15 lesmodules over archeologische monumentenzorg in Europa die via internet aangeboden worden. De cursus kan thuis in eigen tijd gedaan worden. Een docent ontmoet de cursist driemaal en begeleidt deze verder via e-mail en telefoon al naar gelang de behoefte. De cursus is geheel Engelstalig en kan individueel of per groep gevolgd worden. De cursus is ontwikkeld in het kader van het Leonardo da Vinci programma Lifelong learning in oktober 2009. Archeologen uit zes verschillende landen hebben de lessen samengesteld.

Mediatraining  
Steeds vaker gaat in de media de aandacht uit naar ons vakgebied, cultureel erfgoed. Iets waarmee we allemaal erg blij zijn. Om hier het maximale uit te kunnen halen, is het belangrijk dat we op een effectieve manier in de media optreden, we gaan werken met mediaboodschappen, meer controle krijgen over interviews en onszelf bewust worden van valkuilen bij mediaoptredens. Om dit te bewerkstelligen, heeft PASTA een mediatraining laten ontwikkelen met als uitgangspunten het beter benutten van kansen in interviews en het verkrijgen van inzicht in de eigen actiepunten hiervoor. 

Publieksgerichte archeologie
Archeologie staat inmiddels midden in de samenleving. Enerzijds is er de discussie over het creëren van voldoende draagvlak in de samenleving, anderzijds gaat het ook wel over de rol van de expert en de democratisering van erfgoed. In toenemende mate organiseert het archeologisch veld activiteiten direct gericht op het brede publiek. Deze cursus gaat over communicatie en interactie met het brede publiek.  

(Q)GIS
In de hedendaagse archeologie zijn digitale vaardigheden onmisbaar; de belangrijkste software voor het digitaliseren, bewerken, analyseren en visualiseren van archeologische gegevens zijn Geografische Informatie Systemen (GIS). Wilt u uw kennis omtrent GIS opfrissen, de laatste ontwikkelingen in de technologie onder de knie krijgen of kennis maken met het Free Open Source Software pakket Quantum GIS (QGIS)? Op de eerste cursusdag leert de cursist de belangrijkste stappen in de archeologische dataverwerking efficient uitvoeren in QGIS: digitaliseren van veldtekeningen, het weergeven van geodata in GIS, het uitvoeren van selecties, conversies en analyses en het maken van kaarten. Op de (optionele) tweede dag wordt de verdieping gezocht en maakt de cursist kennis met het werken met externe databases, het gebruiken van plugins en webservices, het automatiseren van processen en het uitvoeren van geavanceerde databewerkingen.
Gekozen is voor QGIS omdat dit GIS software pakket steeds gebruiksvriendelijker wordt, werkt op alle grote besturingssystemen –Windows, Mac, Linux en Android – en door zijn open architectuur makkelijk aan te passen is, en daarmee in potentie andere (dure) GIS software pakketten kan vervangen.

Ruimtelijke analyse Archis 3 i.c.m. QGIS
In de afgelopen jaren is er een aantal ontwikkelingen van invloed geweest op de toegankelijkheid van geografische informatie. Zo is er de opkomst van open source software producten. Deze zijn tegenwoordig dermate goed uitgerust dat ze kunnen concurreren met commerciële pakketten als Mapinfo of ArcGIS. Met deze software is het goed mogelijk om de meest voorkomende GIS-handelingen uit te voeren en te komen tot professionele eindresultaten. Een andere ontwikkeling is de toenemende beschikbaarheid van digitale kaarten. Steeds meer overheden houden zich aan de Europese INSPIRE richtlijn die stelt dat geografische data vrij toegankelijk moet zijn. Op verschillende portalen, zoals PDOK, zijn kaarten over sociaal en fysisch geografische onderwerpen dan ook in toenemende mate via webservices beschikbaar. Ook de data van Archis 3, dat volgens een nieuw datamodel  is opgebouwd, is tegenwoordig van het Internet te halen en te gebruiken binnen een GIS. De twee ontwikkelingen samen zorgen ervoor dat het nu mogelijk is om zonder kosten te werken met geografische informatie. Het enige dat vaak in de weg staat is een gebrek aan kennis. Deze cursus is gericht op mensen die zich hierin willen ontwikkelen.

Fotogrammetrie en 3D modelleren
Fotogrammetrie zorgt momenteel voor een revolutie in de archeologische praktijk; in toenemende mate wordt de techniek ingezet voor het vervaardigen van 3D modellen van objecten, het 3D karteren van opgravingen en architectuur en het produceren van orthofoto's en digitale hoogtemodellen i.c.m. drones. De precisie en nauwkeurigheid die met de techniek wordt bereikt, maakt dat het produceren van maatvaste 2D en 3D modellen inmiddels voor sommige bedrijven en universiteiten tot een standaard onderdeel van het archeologische documentatieproces zijn gaan behoren. Uiteraard zijn de fotorealistische modellen tevens prachtig materiaal voor publieksgerichte archeologie, onderwijs en digitale conservatie. 
Wilt u zich in één dag de belangrijkste stappen van foto naar 3D model eigen maken? Op deze cursusdag leert de cursist het verwerken van een set foto's in het populaire fotogrammetrische programma Photoscan: strategieën voor het maken van een geschikte set foto's, importeren en bewerken van de foto's in de software, alle onderdelen van het vervaardigen van de pointclouds en modellen, het organiseren van complexe modellen, het optimaliseren van nauwkeurigheid door gebruik van targets en Ground Control Points, en het exporteren en verder verwerken van de uiteindelijke visualisaties.

PASTA organiseert ook trainingen op maat en in-company cursussen (ook voor niet archeologen)!